Allahım, yüce evren, yaratıcı güç, Tanrım, şükürler olsun sana – bu kelimeler minnetimi ifade etmeye yeterli olur mu, bilmem.
Şükürler olsun ki bu sabah da uyandım, çocuklarına, evlerine uyanamayan onca insan varken.
Sıcak yorganıma uyandım, kanalizasyon boşluklarında, ATM odalarında uyananlar varken, onlar da senin sevgili kullarınken bana böyle bir hayat vermeyi seçtin, şükürler olsun.
Gerindim ve ayağa kalktım, sağlıklıyım, ayaktayım şükürler olsun, ayağa kalkamayanlar var, kendi iki ayağımla kalktım.
Aynaya baktım, kendimi gördüm bir kez daha, şükürler olsun – göremeyenler var ne kendini, ne sevdiklerini, ne de güneşi. (Kadın bıkkınlıkla şehrin gündelik karmaşasını tarif ediyor kör adama, adam iç geçirip, “Keşke bunları görebilseydim,” diyor... Önündeki levhada, “Tanrı gözlerimi kapattı, şimdi görebiliyorum,” yazılı... Görebildiklerime şükürler olsun.)
Bugün de şunu mu yesem bunu mu, aman fazla yemeyeyim diye düşünüp durdum mutfakta – “Bugün yiyecek bir şeyim var mı?” diye uyanan insanlar var, ben seçenekler arasında yapay sıkıntılar yaşarken, şükürler olsun sana.
Sevmenin, sebepsiz ve karşılıksız sevmenin, karşı konulamaz şekilde sadece sevmenin ne olduğunu bilmeyen onca insan var, sevdiğim için, karşı konulamaz şekilde sevmeyi bildiğim için, buna karşılık yaşadığım sıkıntılara dahi değdiğine inandığım için şükürler olsun.
Her sabah bir kör karanlığa, derin bir tatsızlığa uyanan insanlar var, beyin kimyaları huzura, zevke, mutluluğa elvermeyen insanlar, şükürler olsun ki hayatımda neşe, huzur, keyif var, vücudum gerekli maddeleri gerektiği kadar üretiyor, kör karanlıklar beni ele geçiremiyor çok şükür...
Bir kitap okumanın, bir şiir okumanın zevkini, ruhun bunlarla nasıl da beslenip genişlediğini, yükseldiğini, hafiflediğini bilmeyen insanlar var, okuduğum bunca satıra, bunca mısraya şükürler olsun, bana başka dünyalara dalmanın, dünyaya başka açılardan bakmanın muhteşemliğini gösterdiğin için.
Şükürler olsun verdiklerinin değerini anlayabildiğim, sana şükredebildiğim için –yiyecek yemeğini, sıcak yatağını, sevdiklerini, annesini, ayaklarını, rahatça aldığı koca bir nefesi şükretmeye değer bulmayan onca insan varken beni şükredebilenlerden kıldın, sen yaptın, beni bunca şanslı, bunca mutlu, bunca müteşekkir kıldın, şükürler olsun. Bana sisteminin mükemmelliğini yaşattın, akışı, akışını, akışının hatasızlığını gösterdin, beni inancına getirdin.
Bana inandın ve beni inandırdın, düşe kalka da olsa beni sana inandırdığın için şükürler olsun. Sana inanmanın, -iyi ve kötü diye ayırdığımız- her şeyin senin lütfunla vuku bulduğuna inanmak olduğunu gösterdin. Kafama vura vura öğrettin - başka türlü öğrenemedim ki - “kötü” dediğim şeye de sabretmeyi, onu da kabul etmeyi, ona da nihayet şükretmeyi: “İyi ki böyle oldu.” “Her şeyi tam olduğu gibi kabul ediyorum.” “Her şey, tam olması gerektiği gibi.”
Bana, karşında kul olmayı öğrettin, daha öğrenemedim hâşâ ama öğrenmem gerektiğini öğrendim, her gün öğreniyorum, her şeye yalnız ve yalnız karşında boynumu bükerek ulaşabileceğimi öğrendim, öğreniyorum her yaşadığımla, bana öğrettiğin, beni öğretilmeye değer gördüğün, beni öğrenebilecek duruma getirdiğin için şükürler olsun.
Hayatımda olan ve olmayan, fazla olan ve eksik olan, erken olan ve geç olan, güzel ve çirkin her şeyi sen lütfettin, hepsinden önemlisi, bana şükretmeyi lütfettin: Şükürler olsun sana. (2009- rev.) (31.12.2010)
Her salak bir krizle başa çıkabilir. İnsanı esas yıpratan, bu gündelik yaşam – Anton Çehov (Hem krizlerle, hem gündelik yaşamla, Orhan Veli’yi “öldüren bu telaş”la başa çıkabileceğimiz bir yıl olsun 2011!)
Cumartesi, Ocak 15, 2011
Tasarıma övgü
Tasarım, benim her zaman ağzımı açık bıraktıran bir olgu. Tasarımdaki özgürlük, genişlik, yenilik kavramları benim dört köşe analitik kafamdaki yaratma mevhumuyla o kadar aykırı, ona o kadar uzak ki, o şekilde yaratanlara –ve yaratılanlara– insanın anlamadığı şeye karşı duyduğu cinsten, örneğin Afrika’nın balta girmemiş ormanlarına uçaktan düşen bir Coca Cola şişesinin ortaya çıkardığı cinsten bir koşulsuz hayranlık duyuyorum.
Tasarım konusu nerden gündemime girdi derseniz, Santral İstanbul’un yeni sergisi sayesinde. Santral’in dev sergi salonunda (ya da mekanı demeli, birkaç katlı bina olduğundan) son gördüğümüz Yüksel Arslan retrospektifi sanatçının müthiş kuvvetli tekniğiyle bizi etkilediği kadar, bitmez tükenmez bir fallik dönemin imgeleriyle de hafiften fenalık vermişti. Şimdi çok şükür onun yerine yine dev bir sergi olarak, görmesi daha keyifli şeyler var: “The New Italian Design 2.0”. Artık göreceğiz neymiş bu yeni İtalyan tasarımı – eskisinden de bir şikayetimiz yoktu yani! Gitmişken Otto’da veya Tamirane’de geçirmek üzere bol vakit de ayıracağız tabii...
Artık bu sergi mi aklıma düşürdü, evde elime geçen eski bir Icon dergisinden mi uyandım, bir de gidip Tasarım Yayın Grubu’nun Tasarım dergisini aldım içime tazelik fikri girince. Aslında Icon dergisini aradım tezgahta ve bulamadım; meğer kapanmak zorunda kalmış – milletçe tasarıma ve yazılı malzemeye olan büyük(!) ilgimiz sebebiyle. Kimbilir Natura’ya ne oldu, o da zarif, özenli, tasarım ve mimari üzerine dört dörtlük bir dergiydi? Neyse ki Arredamento Mimarlık 20 yılı devirmiş, mimarlık ve tasarım kültürü dergisi olarak. Tasarım dergisi de içerik olarak insana yenilik, güzellik, yaratım, tazelik, özgünlük gibi, tasarımın insanda uyandırdığı –ve belki çekiciliğinin sebebi olan– hisleri veriyor neyse ki...
Sanatın sanırım her dalının günümüz tedirgin insanında yarattığı, “Ben anlamam!” hissini tasarım da belli bir mesafeden bakınca yaratabilir, diye düşündüm dergideki sıra sıra akıl almaz tasarımlara, yaratımlara, üretimlere bakarken. Ama yine sanatın her dalı gibi, insan kendini biraz işin içine atınca, biraz çeşitli ürünlere maruz kalınca hemen başlıyor, “Aa bu çok güzel! Ben buna bayıldım! Şu ne kadar iyi fikir!..” Belki böyle bir adım itmesi lazım insanın kendini, belli bir dozda korktuğu ya da uzak hissettiği şeye yaklaşması, ki yenilikler, tazelikler girsin hayatına.
İşte dörtköşe kafalı yazarınız da kendini Tasarım dergisinin rengarenk sayfaları arasına atınca tasarımdan “anlamama” çekincesini bir anda üzerinden atarak elalemin ödüllü fikirlerine yorumlar yapmaya falan başladı! En bayıldığım tasarımlardan biri, Busstopsymbiosis mesela. Bu proje Portekiz’in Porto şehrinde, kentteki gündelik yaşama hafif sanatsal bir dokunuş olarak tanımlanmış: Şehir merkezlerinde tobüs duraklarına eklenen, kırmızı akan bir canavar gibi gözüken, yakınına gelince oturma, dinlenme gibi fonksiyonlara da hizmet eden bir tasarım. En önemlisi, eğlenceli: bakması, oturması, öylece aykırı durması.
Yok artık dedirten bir başka tasarım ise Bosch vidalama aleti oldu. Efendim, bu aletten 10 milyonun üzerinde satılınca üretici özel bir seri olarak, 700’den fazla Swarowski kristaliyle bezeli bir vidalama aleti üretmiş. Siz Swarowski’li terlikleri, donları mı tuhaf buluyordunuz?! Düsseldorf’un Graf-Adolf Meydanı’nda yapılan düzenlemede kullanılan, serbest olarak yerleştirilmiş aydınlatma bankları (hem oturma bankı, hem beyaz ışık kaynağı), Tayvan ve Uzakdoğu’daki müthiş mimari kentsel tasarımlar, konser mekanları, müzeler, oyun alanları, aralarda dergideki reklamların hatırlattığı İstanbul’daki mimari tasarım patlaması, hepsi insanı başka bir platforma taşıyor aslında.
Bir de ayrıca bu dergi sayesinde harika bir kitapçıdan haberdar oldum: http://www.tasarimbookshop.com/. Müthiş yabancı kitaplar, en uçuk barlardan web tasarımına, eko-felsefeden New York’a, motosikletten peyzaja, hepsi de çok büyük ve çok pahalı olmayan, harika hediye olabilecek kitaplar. Alınmasa bile insanın içini açan, “Aman ne güzel şeyler yapmışlar,” dedirten şeyler.
Tazelik, yenilik, özgünlük herkese lazım. Herkesin frekansını şöyle bir yükseltmesi lazım. (30.12.2010)
Tasarım konusu nerden gündemime girdi derseniz, Santral İstanbul’un yeni sergisi sayesinde. Santral’in dev sergi salonunda (ya da mekanı demeli, birkaç katlı bina olduğundan) son gördüğümüz Yüksel Arslan retrospektifi sanatçının müthiş kuvvetli tekniğiyle bizi etkilediği kadar, bitmez tükenmez bir fallik dönemin imgeleriyle de hafiften fenalık vermişti. Şimdi çok şükür onun yerine yine dev bir sergi olarak, görmesi daha keyifli şeyler var: “The New Italian Design 2.0”. Artık göreceğiz neymiş bu yeni İtalyan tasarımı – eskisinden de bir şikayetimiz yoktu yani! Gitmişken Otto’da veya Tamirane’de geçirmek üzere bol vakit de ayıracağız tabii...
Artık bu sergi mi aklıma düşürdü, evde elime geçen eski bir Icon dergisinden mi uyandım, bir de gidip Tasarım Yayın Grubu’nun Tasarım dergisini aldım içime tazelik fikri girince. Aslında Icon dergisini aradım tezgahta ve bulamadım; meğer kapanmak zorunda kalmış – milletçe tasarıma ve yazılı malzemeye olan büyük(!) ilgimiz sebebiyle. Kimbilir Natura’ya ne oldu, o da zarif, özenli, tasarım ve mimari üzerine dört dörtlük bir dergiydi? Neyse ki Arredamento Mimarlık 20 yılı devirmiş, mimarlık ve tasarım kültürü dergisi olarak. Tasarım dergisi de içerik olarak insana yenilik, güzellik, yaratım, tazelik, özgünlük gibi, tasarımın insanda uyandırdığı –ve belki çekiciliğinin sebebi olan– hisleri veriyor neyse ki...
Sanatın sanırım her dalının günümüz tedirgin insanında yarattığı, “Ben anlamam!” hissini tasarım da belli bir mesafeden bakınca yaratabilir, diye düşündüm dergideki sıra sıra akıl almaz tasarımlara, yaratımlara, üretimlere bakarken. Ama yine sanatın her dalı gibi, insan kendini biraz işin içine atınca, biraz çeşitli ürünlere maruz kalınca hemen başlıyor, “Aa bu çok güzel! Ben buna bayıldım! Şu ne kadar iyi fikir!..” Belki böyle bir adım itmesi lazım insanın kendini, belli bir dozda korktuğu ya da uzak hissettiği şeye yaklaşması, ki yenilikler, tazelikler girsin hayatına.
İşte dörtköşe kafalı yazarınız da kendini Tasarım dergisinin rengarenk sayfaları arasına atınca tasarımdan “anlamama” çekincesini bir anda üzerinden atarak elalemin ödüllü fikirlerine yorumlar yapmaya falan başladı! En bayıldığım tasarımlardan biri, Busstopsymbiosis mesela. Bu proje Portekiz’in Porto şehrinde, kentteki gündelik yaşama hafif sanatsal bir dokunuş olarak tanımlanmış: Şehir merkezlerinde tobüs duraklarına eklenen, kırmızı akan bir canavar gibi gözüken, yakınına gelince oturma, dinlenme gibi fonksiyonlara da hizmet eden bir tasarım. En önemlisi, eğlenceli: bakması, oturması, öylece aykırı durması.
Yok artık dedirten bir başka tasarım ise Bosch vidalama aleti oldu. Efendim, bu aletten 10 milyonun üzerinde satılınca üretici özel bir seri olarak, 700’den fazla Swarowski kristaliyle bezeli bir vidalama aleti üretmiş. Siz Swarowski’li terlikleri, donları mı tuhaf buluyordunuz?! Düsseldorf’un Graf-Adolf Meydanı’nda yapılan düzenlemede kullanılan, serbest olarak yerleştirilmiş aydınlatma bankları (hem oturma bankı, hem beyaz ışık kaynağı), Tayvan ve Uzakdoğu’daki müthiş mimari kentsel tasarımlar, konser mekanları, müzeler, oyun alanları, aralarda dergideki reklamların hatırlattığı İstanbul’daki mimari tasarım patlaması, hepsi insanı başka bir platforma taşıyor aslında.
Bir de ayrıca bu dergi sayesinde harika bir kitapçıdan haberdar oldum: http://www.tasarimbookshop.com/. Müthiş yabancı kitaplar, en uçuk barlardan web tasarımına, eko-felsefeden New York’a, motosikletten peyzaja, hepsi de çok büyük ve çok pahalı olmayan, harika hediye olabilecek kitaplar. Alınmasa bile insanın içini açan, “Aman ne güzel şeyler yapmışlar,” dedirten şeyler.
Tazelik, yenilik, özgünlük herkese lazım. Herkesin frekansını şöyle bir yükseltmesi lazım. (30.12.2010)
Bulutların arasında...
Sabahın erken saatlerinde gözümü açtım: Bir tuhaflık var! Hem karanlık, hem bembeyaz etraf. Yan dönerek, her zaman yeşillikleri, yan vadiyi gördüğüm pencereye baktım, tek gördüğüm beyazlık. Bulutlar, bulutlar. Şirince sisin içinde...
İlerleyen saatlerde ise tıpır tıpır, tıpır tıpır, insanı hafif hafif dürten yağmurun sesiyle uyandım. Şehirlerde, apartmanlarda yağmurun yağdığını fark etmeyen yaşamlar var, değil mi? Banaysa her en ufak damla “Ben geldim!” diyor. Hele evi prefabrike olan komşumda şiddetli yağmurda nerdeyse kulak kulağı duymuyor, Ferhan Şensoy’un deyimiyle. Neyse, boz bulanık hava, sisler, yağmurlar arasında kalktım nitekim.
Geceden durum belliydi; yağmur gidip gelip yoklamış, salyangozları seferlere çıkarmıştı. Yağmurdan çok şimşeklerle gökgürültüleri geceyi ele geçirmişti, hem güneyden, hem batıdan. Birkaç gündür benim bahçenin hemen aşağısında zeytin toplayan Tayfun ekibi gündüzden burdaydı; sabah yanlarına ziyarete gittiğimde öğlen çay yapıp götürmeyi teklif ettim de onlar kontra çekerek beni çaya davet ettiler: “Aa, olur mu Candan hanım sen gel çaya, biz burda ateş yakıp bir güzel yapıyoruz çayımızı, daha da güzel oluyor! Al bardağını gel,” diye ısrar etti Fatoş.
Öğlen yağmur çilemeye başlayınca, acaba desem de indim zeytinliğe. Baktım uzaktan, eğimin altından duman gözüküyor, tamam dedim, bunları yağmur bozmamış... Bir gittim ki, hafif hafif çileyen yağmurun altında oturmuşlar, yemekleri bitmiş, keyifle çaylar içilip sigaralar tüttürülüyor: “Bak Candan hanım ne romantik zeytin topluyoz yağmurun altında görüyon mu!” Kimsenin yağmurdan bir acelesi falan da yok yani, çaylar tekrar dolduruluyor...
Güzel bir zeytin odununda pişmiş çay paylaştım zeytin ekibiyle. Belki dedim kendi kendime, benim zeytinim bitti ama zeytine doymak olmuyor, belki gelip burda biraz bunlarla takılır, zeytin toplarım yarın, öbür gün. Fatoş’la atıp tutarız adamlar ve hayat hakkında. Neşesini yayarız azıcık daha.
Bu son günlerin yağmurları manzarada epey değişiklik yaptı: Ağaçların sararmış, kızarmış yaprakları nihayet yerleri boyladı ve fidanlar olsun, koca haşmetli ağaçlar olsun tüm çıplaklığıyla, olduğu gibi ortada dikili kaldılar. Sanki tuvalin üstündeki örtü çekilmiş gibi! Yan komşulardan biri kepçeyle ufak ormanlık araziyi düzletti; öteki bir komşunun seneler evvel yaptırıp bir türlü kullanamadığı teras, nihayet yağmurlardan kayan topraklarla birlikte yerleyeksan oldu; daha başka yukarda bir tanesi de yeni, elektrik de yakılan bir teras veya kulübe kondurdu. Osman amca da zeytine başlayınca yan tarafta çullar, insanlar, hareketler hasıl oldu.
Şimdi yağmur dursa da köpekler çamurlu, hava serin, her yer ıslak... Ama ne diyor zeytinciler: Eh ne yaparsın, kış, kışlığını yapacak! Köyün bazı yerleri, parça parça bulutların içinde. Önümde dikilen mavi mazı, su damlalarıyla süslenmiş bir yılbaşı ağacı gibi. Aslında her şey süslenmiş gibi doğada – doğru gözlerle bakınca. (29.12.2010)
İlerleyen saatlerde ise tıpır tıpır, tıpır tıpır, insanı hafif hafif dürten yağmurun sesiyle uyandım. Şehirlerde, apartmanlarda yağmurun yağdığını fark etmeyen yaşamlar var, değil mi? Banaysa her en ufak damla “Ben geldim!” diyor. Hele evi prefabrike olan komşumda şiddetli yağmurda nerdeyse kulak kulağı duymuyor, Ferhan Şensoy’un deyimiyle. Neyse, boz bulanık hava, sisler, yağmurlar arasında kalktım nitekim.
Geceden durum belliydi; yağmur gidip gelip yoklamış, salyangozları seferlere çıkarmıştı. Yağmurdan çok şimşeklerle gökgürültüleri geceyi ele geçirmişti, hem güneyden, hem batıdan. Birkaç gündür benim bahçenin hemen aşağısında zeytin toplayan Tayfun ekibi gündüzden burdaydı; sabah yanlarına ziyarete gittiğimde öğlen çay yapıp götürmeyi teklif ettim de onlar kontra çekerek beni çaya davet ettiler: “Aa, olur mu Candan hanım sen gel çaya, biz burda ateş yakıp bir güzel yapıyoruz çayımızı, daha da güzel oluyor! Al bardağını gel,” diye ısrar etti Fatoş.
Öğlen yağmur çilemeye başlayınca, acaba desem de indim zeytinliğe. Baktım uzaktan, eğimin altından duman gözüküyor, tamam dedim, bunları yağmur bozmamış... Bir gittim ki, hafif hafif çileyen yağmurun altında oturmuşlar, yemekleri bitmiş, keyifle çaylar içilip sigaralar tüttürülüyor: “Bak Candan hanım ne romantik zeytin topluyoz yağmurun altında görüyon mu!” Kimsenin yağmurdan bir acelesi falan da yok yani, çaylar tekrar dolduruluyor...
Güzel bir zeytin odununda pişmiş çay paylaştım zeytin ekibiyle. Belki dedim kendi kendime, benim zeytinim bitti ama zeytine doymak olmuyor, belki gelip burda biraz bunlarla takılır, zeytin toplarım yarın, öbür gün. Fatoş’la atıp tutarız adamlar ve hayat hakkında. Neşesini yayarız azıcık daha.
Bu son günlerin yağmurları manzarada epey değişiklik yaptı: Ağaçların sararmış, kızarmış yaprakları nihayet yerleri boyladı ve fidanlar olsun, koca haşmetli ağaçlar olsun tüm çıplaklığıyla, olduğu gibi ortada dikili kaldılar. Sanki tuvalin üstündeki örtü çekilmiş gibi! Yan komşulardan biri kepçeyle ufak ormanlık araziyi düzletti; öteki bir komşunun seneler evvel yaptırıp bir türlü kullanamadığı teras, nihayet yağmurlardan kayan topraklarla birlikte yerleyeksan oldu; daha başka yukarda bir tanesi de yeni, elektrik de yakılan bir teras veya kulübe kondurdu. Osman amca da zeytine başlayınca yan tarafta çullar, insanlar, hareketler hasıl oldu.
Şimdi yağmur dursa da köpekler çamurlu, hava serin, her yer ıslak... Ama ne diyor zeytinciler: Eh ne yaparsın, kış, kışlığını yapacak! Köyün bazı yerleri, parça parça bulutların içinde. Önümde dikilen mavi mazı, su damlalarıyla süslenmiş bir yılbaşı ağacı gibi. Aslında her şey süslenmiş gibi doğada – doğru gözlerle bakınca. (29.12.2010)
Meryem Ana’da Noel gecesi
Bir keresinde, “göklere uzanan çamlar” demiştim Bülbül dağındakiler için: Her sene Noel gecesi koşa koşa Meryem Ana’ya çıkmamın nedeni belki de o çamlar aslında! Erken kararan bir kış akşamında çılgın bir yağmurla savrulan veya parlak bir poyraz havasında ay ışığıyla parlayan çamlar. Ama hep sakin, sessiz, kabullenici. Yolun altında, henüz düzlükte kocaman ve pırıl pırıl Meryem Ana heykeli sizi karşıladıktan sonra çamların arasından süzülerek çıkarsınız yukarı, 435 metre yüksekliğe. Bir baktım, tabela 7 kilometre diyor yol için, yani benim köy yoluyla aynı uzunluk – ama ben orayı bir, iki kilometre, birkaç dakikalık yol sayıyorum her seferinde, hâlâ!Hangi sene başladı bu taze “Noel geleneği”, bilemiyorum; hatırlamıyorum artık; 2003 veya 2004 olsa gerek. Nedense, ya da daha doğrusu nasılsa, şimdiye kadar fire vermedim: Hani bazı şeyler bin bir çaba gösterip uğraşıp planlasanız da olmaz, bu da hiçbir özel çaba göstermeden oluveriyor her sene. Meryem Ana sağ olsun! Geçen sene çok sevgili iki arkadaşım tam Noel günü bana geldiler – ki bu, ilk kez gelen tekinin Arnavutköy veya Ortaköy dışında gittiği ilk köy olabilir, öyle istisnai bir ziyaretti. Evde sobamızın başında yaban domuzumuzu yedik, sıcak sıcak giyindik ve yol yorgunluğunu kaale almadan uçarak Meryem Ana’ya yol aldık.
Bülbül dağına çıkan yolun başında bir fener ışığı, bir hareketler... Jandarma kontrol ediyormuş meğer. Ama daha ilginç kısmı, pencereyi indirdiğimde karanlığın içinden “Aa, Candan hanım!” diye bir ses duydum! Meğer dalgıç pompa tamiri yapmasıyla tanıştığımız Hasan, aynı zamanda Efes’in gece bekçisiymiş. Neyse, önceki sene Noel’de komşum burdaydı, ondan önceki sene komşuyla Kuşadası’ndan yakın arkadaşı birlikte çıktık, önceki sene kim bilir kim, ne, nasıl...
Genelde pederin tercihine göre 21.00, 22.00 veya 22.30’da olan tören bu sene 22.00’deydi. Geçen sene ya da önceki sene Meryem Ana evinin önünde bekleyen kalabalığın ısınması için yerlerde yakılmış olan ateşler, bu sene lodosun hem fazlaca esip üfürmesi, hem de zaten havayı ısıtması nedeniyle yerini her zamanki lakayt ve meraklı jandarma erlerine bırakmıştı. Grup grup insanlar dağınıkken az gibi duruyordu ama sonra anlaşıldı: Her zamankinden büyük bir kalabalık vardı. Ve de rahiplerin bize sürprizi!
Senelerce Peder Talissi önderliğinde dayandığımız Noel dondurma işkencesi (bir keresinde 10. dakikada eldiven içindeki ellerimi kaybetmiştim!), onun yerini İtalyan rahibin almasıyla ufacık tefecik Meryem Ana evi içinde, mecburen itiş kakış ama en azından hayatta kalabileceğimiz sıcaklıkta yaşanan törenlere terfi etmişti. Bugün de taze yeşilliklerle ve çiçeklerle, ışıklarla süslenmiş evin önünde bekleşirken, bebek İsa’yla birlikte içeri gireceğimizi varsayıyorduk. Hatta kapıya yakın duranların yer kapma niyeti olduğuna eminim! Ama genç pederimiz anons yaparak, başka yere gideceğimizi duyurdu...
Bekleyenlerin ellerine, kafalarına renkli kağıt kukuletalar geçirilmiş uzun mumlar verildi. O lodosta o mumları yakıp muhafaza etmek de bizim Noel misyonumuz oldu... Neyse, sonra da öyle renkli titrek ışıklarımızla, ilahi söyleyen rahiplerle rahibelerin arkasından yürüyerek rahip evinin yanında bir tören salonuna geldik. Tabii bebek İsa da bizimle, esas rahibin kucağında! Hepimizin ilk kez geldiği salon çok büyük olmasa da, en az 100 kişinin rahatça oturacağı şekilde düzenlenmiş olduğundan şaşkınlık ve mutluluğumuzla karşılandı.
Ve bebek İsa’cık karşımızda sepetine kondu ve tören devam etti... Mumlar, çiçekler, kırmızılı süsler, üstüne de kenarda oturmuş flüt çalan rahibe ve gitar çalan rahip. “İlahi” müzik eşliğinde hep beraber ilahiler söylendi; en güzel ürünlerimiz İsa’ya hediye edildi: Koca bir ekmek, bir meyve sepeti, şarap, pasta, rengarenk taze çiçekler.
İncil’den birkaç dilde pasajlar okundu, peder konuştu, ahali dinledi: Mesih İsa 2010 sene evvel bizim için bedenlenip geldiği gibi, bu gece de biz isteyenler, davet edenler için Mesih sevgisi olarak yüreğimizde olacak. Kutlayalım, Mesih bilincini, Mesih sevincini, çünkü onu böylece var edeceğiz aramızda. Birbirimize barış dileyelim, sevgi, iyilik, adalet ve huzur... Peder böylece güzel güzel dua edip herkeslere iyilikler dilerken, Tanrı’ya “güzel ülkemizi yönetenlere de iyi yönetecek vasıfları vermesi için” dilekte bulununca kalabalıktan, cami usulü coşkulu bir “Amin” sesi yükseldi.
Zaten rahiplerin hazırladığı tören de çoğunlukla “Müslüman kardeşlerimizi bağra basma” temasındaydı: Kur’an’da da olan söylemler, Meryem Ana’nın ve İsa’nın peygamberliğinin İslam’ca tanındığı, vb. Aramızdaki birkaç Hıristiyan’ın komünyon almasıyla tören sona erince biz Selçuklu, Kuşadalı, İzmirli “cemaat” olarak ahbaplarımızla selamlaştık, kucaklaştık, davet üzerine yandaki ufak salonda ılık çay ve Eti finger bisküvi ziyafetine(!) gidecektik – ki içeriye sığamayan kalabalık beni caydırdı.
Meryem Ana evinin orda bir mum yakma için durdum, tüm arkadaşlarıma, sevdiklerime, aklıma gelen sevmediklerime, Türkiye’ye ve dünyaya dua ettim, bir de benim katkım dokunsun dedim dünya barışına, aydınlanmaya, çağ atlamaya. Renkli mumumu hâlâ yanık olarak göğsümde taşıyarak arabama varırken içimdeki İsa’ya esenlik, esenlik, esenlik için dua ediyordum... (27.12.2010)
...İyiyi zaten severdin, Düşmanını da sev artık! Güneş, ayrım yapmaz bilirsin, Herkese vermekte ışık… Ve yağmur yağar üzerine, Hem doğrunun, hem eğrinin (İncil)...
İniyor kış karanlığı: Mumları yakmak lazım
Ben Şirince’ye böyle günlerde âşık oldum. Kış yavaş yavaş başladığında kendimi bu dağ başında daha bir evimde hissetmem ondan herhalde. Çıplak ruhumla uzun gecelerde halvete girme mevsiminde...
Sıcak yaz günleri namussuzdur, herkese kendini sevdirir, herkese herşeyi sevdirir. Şirince’nin uzun süren baharında, yazında herkes Şirince’ye bayılır. Gidenler geri gelir, gelenler daha daha gelir, gören ayrılamaz, velhasıl çok kişinin sevgilisidir yazın Şirince. Ne zaman ki günler kısalır, havalar kararır, yağmurlar düşmeye başlar, o zaman manzara değişir. O zaman sadece sadık olanın, sadece kalbi Şirince diye çarpanın kendini burada bulacağını bilirsin. O zaman Şirince’nin, sadece kendine ait olanı tutacağını bilirsin.
Kanı çekilen bir vücut parçası gibi, herkesler gider yavaş yavaş. Turist otobüsleri azalır, otopark bugünleri bekleyen sakin ama haşmetli traktörlere kalır. Dükkanlardan açık olanlar seyrelir, açanlarda da beklentisiz, durağan yüzler karşılar seni. Lokantacılar çok zaman salonun arkasındaki ya da üstündeki sıcak evlerindedirler, seslenince çıkarlar belki. Sıcak zeytinyağı ile gözlemenin karışmış kokusu yerini içine kapalı bir odun kokusuna bırakmıştır çoktan. Sokaklarda bir kediler, bir köpekler, bir ben...
Bir kafe, bir soba, bir viola
Utangaç bir güneşin kısa kısa parladığı, ortalığı terkettiğindeyse yerini sert, serin bir rüzgara bıraktığı günlerdeydi, kendimi ilk kez buraya ait hissetmem. Beni bağrına basmak için bekleyen dağ köyünün Şirince olduğunu anlamam. Köyün geleneksel, güzel bir evinden uyarlanmış bir pansiyonda kalıyordum, eskiden ahır olan giriş katıyla birlikte üç katlı. Üst katlara çıkarken ayakkabılarımızı çıkartırdık. Saçımı yıkadığımda tek bir koltuğun sığabildiği balkona oturup güneşte kurutur, bir yandan kitabımı okurdum. Güneşin sıcaklığı, az sonra gelecek kara soğuktan hiç haberi yok gibi.
Güzün, kışın köy sesleri nelerdir? Yakınlardan balta, uzaktan ağaç motoru sesi gelir. Odun için beyine ya da oğluna seslenen kadınlar. Acele acele çarpılan kapılar. Yağmurun ahenkli tıpırtısı, belki gökgürlemeleri. Bir keresinde unutmam, 24 saat durmaksızın sağnak yağmur yağmıştı. Akan sular yolları katıp götürmüştü önüne. Bir kafe içinde bir soba, bir viola ve 3-5 kişi kalakalmıştık; ondan sonrası vur patlasın çal oynasın... Hani gerilim filmlerinde olaylar patlak vermeden hemen önce huzur ve neşe dolu sahneler olur: onları andırır uzun bir sahne.
Korkunç sesleriyle alakabaklar azar yağmurun başlarında, engellemek ister gibi. Atlar kişner, köpekler ürür. Köpekler uzun uzun ürüyorlarsa belki bir av vardır yakın dağlardan birinde. Havaların serinlemesiyle artar zaten domuz avları, yazın sürek avını özleyen avcılar her fırsatta atar kendini dağlara.
Akşam basar usulca
Güneş açmışsa pansiyonun avlusunda odun kokan köy ekmeğiyle kahvaltı ederdik. Kediler kalan peynirleri kapmak için savaşırdı. Duvarın ardından yan bahçedeki Gülsefa teyzenin torunlarıyla muhabbeti duyulur, avlunun altındaki evinse bütün kadınları güle oynaya minik Osman’a yaranmaya çalışırdı: “Oşman, Oşmaaan...” Bir keresinde düğüne gidecek kafileye geç kaldığını duymuştu alt komşulardan genç bir kadın: “Aboo!”, diye haykırıyordu pencereden sarkarak ağız dolusu, “aboo!”...
Derken erkenden akşam basardı usulca. Sessizlik gittikçe koyulaşır, ben kendimi köyün sokaklarını arşınlamaya vururken. Rum taşlarıyla döşeli o sokaklardan birinde, ellerim ceplerimde köyü izleyerek ağır ağır yürürken bir akşam sonsuz bir huzur, varoluşumun eşsiz onayı sardı etrafımı. Hayatta hiç o kadar mutlak bir güvende, o kadar sağ-salim olmadığımı düşündüm. Düşünmedim de, bildim. Farkettim ve anladım. İnandım.
Dağdayım. Mutluyum. Karşımda çamlara doğru inen bulutları gördükçe daha bir mutluyum. Karanlık basıyor, mumları yakmak lazım... (2005) (24.12.2010)
Kanı çekilen bir vücut parçası gibi, herkesler gider yavaş yavaş. Turist otobüsleri azalır, otopark bugünleri bekleyen sakin ama haşmetli traktörlere kalır. Dükkanlardan açık olanlar seyrelir, açanlarda da beklentisiz, durağan yüzler karşılar seni. Lokantacılar çok zaman salonun arkasındaki ya da üstündeki sıcak evlerindedirler, seslenince çıkarlar belki. Sıcak zeytinyağı ile gözlemenin karışmış kokusu yerini içine kapalı bir odun kokusuna bırakmıştır çoktan. Sokaklarda bir kediler, bir köpekler, bir ben...
Bir kafe, bir soba, bir viola
Utangaç bir güneşin kısa kısa parladığı, ortalığı terkettiğindeyse yerini sert, serin bir rüzgara bıraktığı günlerdeydi, kendimi ilk kez buraya ait hissetmem. Beni bağrına basmak için bekleyen dağ köyünün Şirince olduğunu anlamam. Köyün geleneksel, güzel bir evinden uyarlanmış bir pansiyonda kalıyordum, eskiden ahır olan giriş katıyla birlikte üç katlı. Üst katlara çıkarken ayakkabılarımızı çıkartırdık. Saçımı yıkadığımda tek bir koltuğun sığabildiği balkona oturup güneşte kurutur, bir yandan kitabımı okurdum. Güneşin sıcaklığı, az sonra gelecek kara soğuktan hiç haberi yok gibi.
Güzün, kışın köy sesleri nelerdir? Yakınlardan balta, uzaktan ağaç motoru sesi gelir. Odun için beyine ya da oğluna seslenen kadınlar. Acele acele çarpılan kapılar. Yağmurun ahenkli tıpırtısı, belki gökgürlemeleri. Bir keresinde unutmam, 24 saat durmaksızın sağnak yağmur yağmıştı. Akan sular yolları katıp götürmüştü önüne. Bir kafe içinde bir soba, bir viola ve 3-5 kişi kalakalmıştık; ondan sonrası vur patlasın çal oynasın... Hani gerilim filmlerinde olaylar patlak vermeden hemen önce huzur ve neşe dolu sahneler olur: onları andırır uzun bir sahne.
Korkunç sesleriyle alakabaklar azar yağmurun başlarında, engellemek ister gibi. Atlar kişner, köpekler ürür. Köpekler uzun uzun ürüyorlarsa belki bir av vardır yakın dağlardan birinde. Havaların serinlemesiyle artar zaten domuz avları, yazın sürek avını özleyen avcılar her fırsatta atar kendini dağlara.
Akşam basar usulca
Güneş açmışsa pansiyonun avlusunda odun kokan köy ekmeğiyle kahvaltı ederdik. Kediler kalan peynirleri kapmak için savaşırdı. Duvarın ardından yan bahçedeki Gülsefa teyzenin torunlarıyla muhabbeti duyulur, avlunun altındaki evinse bütün kadınları güle oynaya minik Osman’a yaranmaya çalışırdı: “Oşman, Oşmaaan...” Bir keresinde düğüne gidecek kafileye geç kaldığını duymuştu alt komşulardan genç bir kadın: “Aboo!”, diye haykırıyordu pencereden sarkarak ağız dolusu, “aboo!”...
Derken erkenden akşam basardı usulca. Sessizlik gittikçe koyulaşır, ben kendimi köyün sokaklarını arşınlamaya vururken. Rum taşlarıyla döşeli o sokaklardan birinde, ellerim ceplerimde köyü izleyerek ağır ağır yürürken bir akşam sonsuz bir huzur, varoluşumun eşsiz onayı sardı etrafımı. Hayatta hiç o kadar mutlak bir güvende, o kadar sağ-salim olmadığımı düşündüm. Düşünmedim de, bildim. Farkettim ve anladım. İnandım.
Dağdayım. Mutluyum. Karşımda çamlara doğru inen bulutları gördükçe daha bir mutluyum. Karanlık basıyor, mumları yakmak lazım... (2005) (24.12.2010)
Bugünlerde beni mutlu eden şeyler
- fırtına, tufan, kıyametler kopması – tabii bu esnada başımın üstünde sağlam bir çatım olması
- Noel’in yaklaşıyor olması: süslenen Meryem Ana Noel gecesi bizi bekliyor!
- yeni CD’lerim, yeni müziklerim, kulağımda yeni, taze sesler
- Mudo’da gezmek, giyecek yerimin olmadığı elbiselere almak istemeden zevkle bakmak
- ev telefonumun çılgın yağmurlara ve toprak göçmelerine rağmen hâlâ çalışıyor olması
- Hindistan’dan gelen cicilerim – ne güzel ben gidemesem de gönlüme oralardan bir şeyler düşmesi!
- iki güzel büyük fotoğrafıma, iki uygun çerçeve bulmuş olmam (bkz. ek)
- her akşam bol bol yanan mumlarım, eve getirdikleri can
- internette satılan şu ürün: “öksüren ve çığlık atan kültablası”
- Çağan Irmak’ın eskice bir filmi olan Ulak’taki konuşmalar: Neden sebep? Senden sebep!
- 21 aralığın gelmesi, tutulmayla ve gündönümüyle birlikte yepyeni bir döngü açılması, falımın yeni yılda beni çok mutlu günlerin beklediğini, 21’inden sonra hayatımın renklenmeye başlayacağını söylemesi (sağ ol Aslı kardeş!)
- çalışma masamın lambasını seneler sonunda nihayet istediğim gibi ayarlayabilmiş olmam! (ışık klavyeye gelecek, ekrana gelmeyecek, gözüme de girmeyecek – hiç kolay bir iş değil...)
- bobilerimin mutlu mesut ve evde olmaları
- kış rehavetine kapılmadan tekrar dışarlarda koşuya başlamam
- ve hatta spor olayını iyice ciddiye alarak, Kuşadası civarında açılmış güzel bir spor salonuna bakmak üzere az sonra yola çıkacak olmam
- süresini uzatmak üzere pasaportumu ortaya çıkartmak: bir yerlere gitme niyetimin somutlaşması!
Herkese selamet, esenlik, ufak mutluluklarla dolu bir gün diliyorum. Yarın Noel: sevginin günü, bayramı. İsa bedeninde ilahi sevginin dünyaya ulaşması. Bizim için. Hayatınızın anlamını bunu da hesaba katarak değerlendirmeyi ihmal etmeyin. (23.12.2010)
Right now is just a space between ice ages (Van Halen)
Metehan Özcan’ı tanıyalım...
Nerde bulabilirsek bundan sonra artık. Geçen yaz, hem de burnumuzun dibinde, Amerikan Hastanesi’nin sanat galerisinde (öyle bir yer olduğunu bilen var mıydı ki? Adı, “Operating Room”!) açtığı sergiyi kaçırdıktan sonra, bir daha nerde karşımıza çıkarsa. Çünkü anladığım kadarıyla profesyonel fotoğrafçı denemez ona, yani işi gücü sergi açmak olan biri değil.
Fotoğraf yükselen değermiş bu arada, farkında olmayanları uyarmış olalım, bu sanat dalını küçümsemeyiniz diye! Sanat galerileri giderek daha sık fotoğraf sergilerine yer vererek bu yükselişi de gösteriyor zaten (bkz. Milli Reasürans Sanat Galerisi, Burada ve Şimdi: Günümüz İspanya’sından belgesel fotoğrafçılık, 8-31 Aralık 2010). Gerçi ben fotoğrafın halen yaygınlıkla, yazı gibi, “doğal olarak karşılıksız olması gereken” bir ürün olarak görüldüğünü düşünüyorum –hani “e canım bizim komşunun kızı da güzel fotoğraflar çekiyor, geçen gün bir tanesini getirdi!” yaklaşımıyla– ama belki bu sanatsal furya bu görüşün değişmesine, bunca emek sarf edilip ortaya etkileyici bir ürün çıktığında bunun bir sanat eseri olarak karşılığı da olması gerektiğini kafalara işlemeye yardımcı olur.
Amma girizgah oldu, tamamen görsel bir konuya girmek için amma laf! Dİyeceğim şu ki, her sayfasına hayran olduğum, dünyanın en özenli yayınlarından Cornucopia dergisinin son sayısında, İstanbul âşığı Maureen Freely son sergisinden yola çıkarak tanıtmış da, ben de o sayede müşerref olabildim Metehan Özcan’la. Terk edilmiş evler, perdeleri, örtüleri, karyolaları, bazen terk edilmiş sokaklar, o kadar ruhlu, içinde bir tek canlı olmamasına rağmen o kadar “canlı” görüntüler ki, insan köşeden birinin içeri yürüyüvermesini bekliyor...
Özcan terk edilmiş evleri fotoğraflamaya, ailesinin emlak işi nedeniyle başlamış. Modernite aşkı sebebiyle adam yerine konmayan eski, kişilikli evlerle bu şekilde muhatap olmuş. Yerlerin desenli taş döşemelerinde, kapatılmış pencerelerde huzur bulmuş. Biliyorum çünkü o huzuru fotoğraflarından verebiliyor size. Aslında mimari ve tasarım okumuş, sonra mimari fotoğrafçı olarak kendini ifade etmeye başlamış. Ne iyi etmiş, bize de yaramış!
Bazı isimleri insan kafasında bir kenara koymalı bence. Hani bir gün, bir kokteylde ya da bir kitabevinde karşılaşırsa, “Ah ben sizin eserlerinize bayılmıştım,” diyeceği isimleri. Metehan Özcan da onlardan biri artık benim için. Web sitesinde tüm resimlerini, ekrandan da olsa görebilirsiniz. Ama bir dakika, web sitesindeki bilgilere bakıyorum da: Acaba geçen yazın sergisi ay sonuna kadar Lucca’da mı sergileniyor, yoksa ben mi yanlış anlıyorum?! İsterseniz Bebek’ten geçerken ne olur ne olmaz, bir bakın... http://www.metehanozcan.com/ (22.12.2010)
Fotoğraf yükselen değermiş bu arada, farkında olmayanları uyarmış olalım, bu sanat dalını küçümsemeyiniz diye! Sanat galerileri giderek daha sık fotoğraf sergilerine yer vererek bu yükselişi de gösteriyor zaten (bkz. Milli Reasürans Sanat Galerisi, Burada ve Şimdi: Günümüz İspanya’sından belgesel fotoğrafçılık, 8-31 Aralık 2010). Gerçi ben fotoğrafın halen yaygınlıkla, yazı gibi, “doğal olarak karşılıksız olması gereken” bir ürün olarak görüldüğünü düşünüyorum –hani “e canım bizim komşunun kızı da güzel fotoğraflar çekiyor, geçen gün bir tanesini getirdi!” yaklaşımıyla– ama belki bu sanatsal furya bu görüşün değişmesine, bunca emek sarf edilip ortaya etkileyici bir ürün çıktığında bunun bir sanat eseri olarak karşılığı da olması gerektiğini kafalara işlemeye yardımcı olur.
Amma girizgah oldu, tamamen görsel bir konuya girmek için amma laf! Dİyeceğim şu ki, her sayfasına hayran olduğum, dünyanın en özenli yayınlarından Cornucopia dergisinin son sayısında, İstanbul âşığı Maureen Freely son sergisinden yola çıkarak tanıtmış da, ben de o sayede müşerref olabildim Metehan Özcan’la. Terk edilmiş evler, perdeleri, örtüleri, karyolaları, bazen terk edilmiş sokaklar, o kadar ruhlu, içinde bir tek canlı olmamasına rağmen o kadar “canlı” görüntüler ki, insan köşeden birinin içeri yürüyüvermesini bekliyor...
Özcan terk edilmiş evleri fotoğraflamaya, ailesinin emlak işi nedeniyle başlamış. Modernite aşkı sebebiyle adam yerine konmayan eski, kişilikli evlerle bu şekilde muhatap olmuş. Yerlerin desenli taş döşemelerinde, kapatılmış pencerelerde huzur bulmuş. Biliyorum çünkü o huzuru fotoğraflarından verebiliyor size. Aslında mimari ve tasarım okumuş, sonra mimari fotoğrafçı olarak kendini ifade etmeye başlamış. Ne iyi etmiş, bize de yaramış!
Bazı isimleri insan kafasında bir kenara koymalı bence. Hani bir gün, bir kokteylde ya da bir kitabevinde karşılaşırsa, “Ah ben sizin eserlerinize bayılmıştım,” diyeceği isimleri. Metehan Özcan da onlardan biri artık benim için. Web sitesinde tüm resimlerini, ekrandan da olsa görebilirsiniz. Ama bir dakika, web sitesindeki bilgilere bakıyorum da: Acaba geçen yazın sergisi ay sonuna kadar Lucca’da mı sergileniyor, yoksa ben mi yanlış anlıyorum?! İsterseniz Bebek’ten geçerken ne olur ne olmaz, bir bakın... http://www.metehanozcan.com/ (22.12.2010)
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)